Chara lectura, char lectur
«Tgi che n’ama betg la chanzun, ha l’olma naira sco il charvun». Quest aforissem da Men Rauch (chantautur, autur, cabarettist rumantsch 1888-1958) vala, chapì ord il temp da sia naschientscha, segir era per la musica en general e per la musica instrumentala en spezial.
Dapi bundant dus onns fatsch jau translaziuns rumantschas per l’Uniun svizra da musica. Uschia sa preschenta l’uniun sco uniun svizra che resguarda e viva la plurilinguitad da la Svizra.
Sco linguist e persuna bilingua sun jau m’occupà durant tut mia carriera professiunala cun il rumantsch, cun il plurilinguissem e cun translaziuns, saja quai en la scolaziun da magistras sco era en projects per la promoziun da la lingua rumantscha.
Musica e lingua èn domaduas furmas da l’expressiun artistica e communicativa. Sunar in instrument, u chantar èn precis sco discurrer u scriver la realisaziun concreta da questa expressiun. Tranter l’interpretaaziun dad in toc musica e la translaziun dad in text datti parallelas. L’interpretaziun dal medem toc musica cun differents instruments, ha sumeglianzas cun la translaziun dal medem text en autras linguas. Era per quests motivs munta translatar differents texts era suenter mia pensiun anc adina ina bella sfida, mintgatant divertenta e savens pretensiusa.
Jau sun creschì si en ina famiglia cun bler chant e musica. Mes tat è stà dirigent, cumponist e musicant da musica populara, dus augs e mes frar han fatg e fan per part anc ussa musica.
Mias atgnas activitads en la musica instrumentala èn stadas modestas ed èn idas a fin avant blers onns. Jau hai sunà trumbetta en la musica da giuvenils da Bravuogn. Durant il gimnasi hai jau stuì decider tranter musica e hockey sin glatsch ed jau hai decis per il sport.
Durant il studi hai jau puspè sunà in per onns en la Societad da Musica da Bravuogn, ina societad fundada avant passa 150 onns. Durant quel temp hai jau hai sunà trumbetta, eufonium e bass. In dals highlights da quel temp è stà il contact cun ina societad da musica dal Piemont. Tar ils inscunters tranter las duas societads, a Bravuogn ed a Quarna en il Piemont èn sa colliads per mai per l’emprima giada la musica instrumentala e l’inscunter cun pliras linguas, pia era la translaziun. Sco student cun rom principal lingua e litteratura taliana hai jau gì la bella incumbensa tar quels inscunters da far il translatur e moderatur biling tudestg-talian per garantir e promover la chapientscha tranter musicantas e musicants da las duas societads. Per la chapientscha musicala vicendaivla n’hai duvrà nagina translaziun, quella è universala!
Sco translatur ma legr jau era en avegnir da pudair contribuir insatge a la preschientscha dal Rumantsch entaifer l’Uniun svizra da musica (USM).
Foto: zVg
